Franz Kafka i Jorge Luis Borges. Dwaj dwudziestowieczni mistrzowie literatury, którym nie było dane spotkać się. Mimo to posiadają wiele wspólnych punktów zaczepnych, i to dużo więcej niż by się na początku mogło wydawać... Rocznice śmierci obu pisarzy zdawały się być doskonałą okazją do zorganizowania czegoś naprawdę wielkiego, i tak zrodził się pomysł zorganizowania "Festiwalu Kafka-Borges". Poniżej prezentujemy raport z tego nadzwyczajnego wydarzenia.

 


 Od 3 czerwca do 3 lipca odbywał się w Pradze "Festiwal Franz Kafka - Jorge Luis Borges". Okazją do jego zorganizowania była 80. rocznica śmierci Kafki i 18. rocznica śmierci Jorge Luis Borgesa, znanego i cenionego argentyńskiego pisarza. Styl pisarski Jorge Luis Borgesa nieprzypadkowo posiada wiele cech Kafkowskich, bowiem autor ten wielokrotnie tworzył pod wpływem dzieł Kafki, czego zresztą trudno nie zauważyć w jego utworach. W jego tekstach literackich często pojawiają się typowo Kafkowskie pojęcia-symbole jak np. "labirynt", "sny" lub "rozdwojenie jaźni". W ramach festiwalu zorganizowano szereg konferencji, wystaw oraz przedstawień filmowych. Organizatorami imprezy byli ambasador Argentyny w Republice Czeskiej, Towarzystwo Franza Kafki w Pradze, Międzynarodowa Fundacja im. Jorge Luis Borgesa oraz Muzeum Żydowskie w Pradze. Trwający przez jeden miesiąc cykl imprez miał na celu nie tylko uczczenie rocznic śmierci obu pisarzy i promocję ich twórczości, ale także wydobycie na światło dzienne duchowego pokrewieństwa tych dwóch niesamowitych geniuszy literatury. Cel ten miał zostać osiągnięty poprzez konfrontację ich pisarstwa oraz biografii. Mowa ambasadora argentyńskiego w Republice Czeskiej, pana Juana Eduarda Fleminga, była świetnym wprowadzeniem do niepowtarzalnego klimatu festiwalu:

 

 Borges był wielkim adoratorem Kafki i pierwszą osobą, która spopularyzowała jego twórczość w krajach hiszpańskojęzycznych. Jednocześnie akcja niektórych z jego dzieł jak np. "Secret Miracle" lub opowieść o Golemie nieprzypadkowo dzieje się w Pradze. Z drugiej strony łączy ich twórczy geniusz i sposób w jaki pisali na podobne tematy - między innymi o labiryncie ludzkiego życia, o snach, o wieczności. Inną analogię pomiędzy Borgesem i Kafką należy widzieć w ich nienawiści do rodzinnego miasta - Kafki do Pragi, a Borgesa do Buenos Aires. Uroczystości "Festiwalu Kafka Borges" zainicjowane zostały 3 czerwca na żydowskim cmentarzu Praga Straschnitz przy grobie Franza Kafki. Wybór daty rozpoczęcia festiwalu nie był przypadkiem, bowiem dokładnie w tym dniu 80 lat temu zmarł Franz Kafka. Data zakończenia cyklu imprez poświęconym tym dwóm pisarzom (3 lipca) także miała symboliczny wydźwięk, bowiem w dniu tym obchodzono 121. rocznicę urodzin Franza Kafki. 

 


Patronat nad festiwalem objęli Vaclav Havel, były prezydent Republiki Czeskiej, oraz ministrowie kultury Republiki Czeskiej i Argentyny. Bogaty program był kolorową mieszanką różnych gatunków: seminaria i dyskusje literackie, odczyty czeskich i argentyńskich intelektualistów takich jak Roland Costa Picaze, Arnost Lustig, Kurt Krolop, Jiri Grusa, lub Lenka Reinerova to tylko początek. W kinie Ponrepo wyświetlono wiele filmów czeskich i argentyńskich odnoszących się do życia i twórczości Franza Kafki i Jose Luis Borgesa. W muzeum Kampa wystawiono obrazy chorwacko-argentyńskiego artysty Zdravko Dumcelica. Oczywiście nie mogło też zabraknąć przedstawień teatralnych - wystawiono "Przemianę" wzorowaną na utworze Kafki o tym samym tytule oraz komedię "Pisz Kafka, pisz". Odbył się również na wolnym powietrzu koncert sopranistki Dominique, Davoux Blazkove. Ciekawy akcentem był odczyt Marii Kodamy, wieloletniej towarzyszki życia i żony Jorge Luis Borgesa pod tytułem: "Borges a sny".

 

W wywiadzie dla Radia Czeskiego powiedziała m.in.: Związek Borgesa z Pragą odbywał się poprzez literaturę, a tą literaturą był Kafka. Borges nie tylko bardzo podziwiał Kafkę, ale też tłumaczył jego dzieła. Interesujące jest to, że obaj pisarze w tym samym czasie przebywali w Europie. Był to moment, który miał dla Europy kluczowe znacznie: była nim Pierwsza Wojna Światowa. Borges żył w Genewie, a Kafka tutaj w Pradze. Fakt ten być może także jest pewną analogią. I jest bardzo prawdopodobne, że z tego wytworzyły się dwa światy nazwane później według nazwisk ich twórców: Kafkowski i Borgesowski.  Wszytkie odbywające się imprezy były symultanicznie tłumaczone na język czeski, niemiecki, angielski oraz hiszpański. Festiwal zakończył się 3 lipca apelem przed pomnikiem Franza Kafki stojącym nieopodal Hiszpańskiej Synagogii na Starym Mieście. Istniejące pomiędzy Pragą i Buenos Aires mosty powinny łączyć Amerykę Południową i Środkową Europę, powiedział na zakończenie argentyński ambasador Juan Eduardo Fleming.